به گزارش شهرآرانیوز؛ در سه ماه نخست امسال، نبض وقایع حیاتی در خراسان رضوی ضربآهنگ متفاوتی داشته است. آمارهایی که نشان میدهند دفاتر ثبت ازدواج و طلاق کمی شلوغتر و در مقابل میزان زاد و ولد در استان با آهنگ کندتری همراه بوده است. تازهترین کارنامه جمعیتی استان در سهماهه نخست سال۱۴۰۵، حکایت از یک پارادوکس آماری دارد؛ میل به تشکیل زندگی مشترک و میل به گسستن آن، پایاپای هم در مسیر صعودی ۱۳درصدی گام برداشتهاند، اما در مقابل، نرخ زادآوری با افتی ۴درصدی همراه بوده است. در این میان، مشهد همچنان کانون اصلی این تحولات جمعیتی است.
تحولات جمعیتی هر استان میتواند تصویری روشن از وضعیت اجتماعی، اقتصادی و حتی الگوهای رفتاری خانوادهها ارائه دهد، تازهترین آمارهای ثبت احوال خراسان رضوی نشان میدهد که در سهماهه نخست سال۱۴۰۵، مسیر وقایع حیاتی استان با الگوی متفاوتی نسبت به سال گذشته همراه بوده است؛ الگویی که از یکسو کاهش تولد و فوت را نشان میدهد.
در همین راستا مدیرکل ثبت احوال خراسان رضوی در گفتوگو با شهرآرا با اشاره به خلاصه آمارهای جمعیتی و رویدادهای چهارگانه ثبتشده در سهماهه اول سال۱۴۰۵ اعلام کرد: در این بازه زمانی، ۲۰هزار و ۸۰۲ولادت در استان ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل با ۲۱هزار و ۶۶۷ولادت، ۴درصد کاهش داشته است. مرتضی امیرآبادی افزود: در همین دوره ۸هزار و ۵۱۲فوت نیز به ثبت رسیده که در مقایسه با ۸هزار و ۶۷۸فوت در سهماهه نخست۱۴۰۴، ۱.۹ درصد کاهش را نشان میدهد.
بررسی جزئیات نشان میدهد که شهرستان مشهد همچنان سهمی تعیینکننده در ثبت وقایع حیاتی خراسان رضوی دارد. از کل ولادتهای ثبتشده استان، ۱۰هزار و ۸۸۵مورد مربوط به مشهد بوده که ۵۲.۳ درصد از کل ولادتهای استان را شامل میشود. این نسبت در فوت نیز تقریبا مشابه است؛ بهطوری که ۴هزار و ۳۷۲فوت در مشهد ثبت شده و سهم این شهرستان از فوتهای استان به ۵۱.۴ درصد رسیده است. این تمرکز جمعیتی در ازدواج و طلاق نیز مشهود است. به گفته امیرآبادی از مجموع ۱۳هزار و ۳۷۲ازدواج ثبتشده در خراسان رضوی، ۷هزار و ۴۵مورد در مشهد به ثبت رسیده که ۵۲.۷ درصد از کل استان را تشکیل میدهد. در حوزه طلاق نیز مشهد با ۲هزار و ۸۱۳مورد، بیش از سایر شهرستانها سهم دارد و ۵۶.۸ درصد از طلاقهای استان را به خود اختصاص داده است؛ رقمی که نشان میدهد این شهرستان نهتنها مرکز اصلی رویدادهای جمعیتی، بلکه محل تمرکز مسائل خانوادگی و اجتماعی استان نیز هست.
مدیرکل ثبت احوال خراسان رضوی در تشریح جزئیات ولادتهای ثبتشده گفت: از مجموع ولادتهای استان در سهماهه اول۱۴۰۵، ۱۰هزار و ۶۱۶نوزاد پسر و ۱۰هزار و ۱۸۶نوزاد دختر ثبت شدهاند. در مشهد نیز این رقم برای پسران ۵هزار و ۵۲۴نفر و برای دختران ۵هزار و ۳۶۱نفر بوده است. این دادهها نشان میدهد که نسبت تولد پسران به دختران در استان و مشهد همچنان کمی بالاتر از دختران است.
در بخش وفات نیز ساختار جنسیتی همچنان نشان میدهد که نسبت مردانِ فوتشده بیشتر است. در استان، ۴هزار و ۷۸۸فوت مردان در برابر ۳هزار و ۶۶۵فوت زنان ثبت شده و در مشهد نیز ۲هزار و ۴۹۲فوت مردان در برابر ۱۸۳۵ فوت زنان به ثبت رسیده است. به بیان دیگر، الگوی فوت در استان و مرکز آن، همان روند متعارفِ بالاتربودن مرگومیر مردان را تأیید میکند.
یکی از نکات درخور توجه در این آمارها، سهم بالای رویدادهای شهری است. در ولادتها، ۸۰.۶ درصد وقایع استان در مناطق شهری ثبت شده و این رقم در مشهد به ۹۶.۴ درصد رسیده است. در وفات نیز سهم شهری استان ۷۴.۲ درصد و در مشهد ۸۸.۵ درصد بوده است.
در ازدواج، میزان شهری بودن وقایع به ۹۱.۳ درصد در استان و ۹۹.۱ درصد در مشهد رسیده و در طلاق نیز این سهم بهترتیب ۹۲.۶ درصد و ۹۸.۷ درصد اعلام شده است. این ارقام نشان میدهد که مشهد از نظر ساختار ثبت وقایع حیاتی، تقریبا بهطور کامل شهری است و بخش عمده رویدادهای جمعیتی آن در بافت شهری رخ میدهد.
امیرآبادی همچنین به الگوی سنی والدین اشاره کرد. طبق این آمار، میانگین سن مادران در زمان تولد نخستین فرزند در استان ۲۶.۵ سال و در مشهد ۲۷.۸ سال بوده است. در مقابل، میانگین سن پدران در استان ۳۱.۶ سال و در مشهد ۳۲.۵ سال ثبت شده است. از سوی دیگر، فاصله میان ازدواج تا تولد نخستین فرزند نیز در استان ۴.۴ سال و در مشهد ۴.۶ سال گزارش شده است. این ارقام نشان میدهد که در مشهد، هم سن ازدواج و هم سن فرزندآوری نخستین، کمی بالاتر از میانگین استان است؛ روندی که میتواند بازتابی از شرایط اقتصادی، اشتغال، سبک زندگی شهری و تأخیر در تشکیل خانواده باشد.
به گفته مدیرکل ثبت احوال خراسان رضوی، در بخش ازدواج، استان خراسان رضوی در سهماهه اول۱۴۰۵ شاهد ثبت ۱۳هزار و ۳۷۲ازدواج بوده؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۱هزار و ۷۸۲مورد بود. طلاق نیز روند افزایشی داشته است. امیرآبادی در این زمینه گفت: در سهماهه اول۱۴۰۵، ۴هزار و ۹۵۱طلاق در استان ثبت شده است. این آمار در سال ۱۴۰۴، ۴هزار و ۳۷۲طلاق بوده است. بر اساس این آمارها ازدواج و طلاق نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۱۱ درصد رشد داشته است.
این همزمانی افزایش ازدواج و طلاق میتواند از یک واقعیت مهم حکایت کند اینکه جامعه استان، بهویژه در کلانشهر مشهد، در حال تجربه تحولاتی در بستر خانواده است. تحرکی که از یکسو با افزایش تشکیل زندگی مشترک همراه بوده و از سوی دیگر، با افزایش فروپاشی برخی از این پیوندها. به بیان دیگر، با وجود رشد نرخ ازدواج، آمار طلاق نشان میدهد که بخشی از این پیوندها در معرض تنش و ناپایداری قرار دارند.
در حوزه فوت، میانگین طول عمر مردان در استان ۶۳.۸ سال و در مشهد ۶۲.۴ سال بوده است. برای زنان نیز این شاخص به ۷۰.۶ سال در استان و ۶۸.۶ سال در مشهد رسیده است. این فاصله، همچنان برتری طول عمر زنان نسبت به مردان را نشان میدهد؛ الگویی که در بسیاری از جوامع شهری و صنعتی مشاهده میشود. در بخش طلاق نیز میانگین سن مردان هنگام طلاق در استان ۳۸.۶ سال و در مشهد ۳۹.۸ سال بوده است. میانگین سن زنان هنگام طلاق نیز بهترتیب ۳۳.۶ سال و ۳۵.۱ سال ثبت شده است. همچنین میانگین مدت زندگی مشترک در طلاقهای ثبتشده، در استان ۱۱.۱ سال و در مشهد ۱۱.۸ سال بوده که نشان میدهد بخش قابل توجهی از جداییها پس از بیش از یک دهه زندگی مشترک رخ میدهد.
در کنار آمارهای جمعیتی، دادههای ثبت احوال نشان میدهد که نامهای پناه، ماهلین، فاطمه، نورا و زهرا در میان دختران بیشترین فراوانی را داشتهاند. در میان پسران نیز نامهای علی، امیرعلی، محمد، آریا و آیهان در صدر قرار گرفتهاند.
مجموع این آمارها نشان میدهد که خراسان رضوی در سهماهه نخست۱۴۰۵ با یک وضعیت جمعیتی چندوجهی مواجه بوده است؛ از یک طرف، تولد و فوت کاهش یافته؛ از طرف دیگر، ازدواج و طلاق هر دو افزایش یافتهاند. در این میان، مشهد با بیش از نیمی از وقایع حیاتی استان همچنان مرکز ثقل جمعیتی خراسان رضوی باقی مانده و الگوی رفتاری آن، جهت کلی استان را تا حد زیادی تعیین میکند.
